Boulderen, topsport en de Revolt Boulderhal

Boulderen is booming. Steeds meer mensen ontdekken dat het leuk is om korte, uitdagende boulderroutes te klimmen. Ieder jaar openen nieuwe boulderhallen hun deuren.

Deze zomer is boulderen voor het eerst op de Olympische Spelen. Wat is dit voor sport? Hoe is het georganiseerd? Hoe verlopen wedstrijden? Hoe staat Nederland er internationaal voor?

Vanaf begin januari 2020 is er een nieuwe boulderhal in Delft: de Revolt Boulderhal. Een ruime hal die zich naast breedtesport sterk richt op boulderen als topsport. De hal heeft een officiële wedstrijdwand met World Cup-achtige boulders. Op 21 maart vindt hier het NK boulderen plaats.

In dit verhaal geven we uitleg over boulderen als nieuwe opkomende sport en de rol die de Revolt Boulderhal wil gaan spelen in de professionalisering van de topsport.

In het kort

Mondiaal gezien is boulderen een sport die snel aan populariteit wint en die in veel landen als topsport bedreven wordt. Op de komende Olympische Spelen doen 20 mannen en 20 vrouwen mee. De concurrentie is hevig en de spreiding over de landen is groot.

In Nederland is het boulderen een vrij jonge sport. De laatste jaren ontdekken veel mensen het als een leuke, uitdagende en gezellige sport waarmee je je hele lichaam traint. Er komen voortdurend nieuwe boulderhallen bij.

Jonge topsport

Ook qua topsport staat boulderen, in vergelijking met de ons omringende landen, nog enigszins aan het begin van zijn ontwikkeling. Tot nu toe ontbraken ideale trainingsfaciliteiten. In 2019 leek Tim Reuser kans te maken op kwalificatie voor de Olympische Spelen, maar mede vanwege de trainingsomstandigheden is dit niet gelukt.

Topsport trainingslocatie

De nieuwe Revolt Boulderhal, thuishal van het Revolt Climbing Team, wil zeer goede trainingscondities bieden voor Nederlandse klimtalenten die de internationale top willen bereiken en willen meedoen aan de Olympische Spelen.

Nieuwe stijl boulders

De Revolt Boulderhal bouwt internationale stijl boulders, ofwel ‘nieuwe stijl boulders’. Dat zijn boulders die klimmers ook tegenkomen bij nationale en internationale wedstrijden: boulders met veel grote grepen en ‘volumes’, verplaatsbare wanddelen, die de klimmer voor de puzzel stellen hoe hij of zij boven kan komen. Bij zulke boulders zijn vaak verschillende oplossingen mogelijk.

Wedstrijdwand

De Revolt Boulderhal heeft veel nieuwe stijl boulders, o.a. in de grote wedstrijdwand. Hier zitten boulders die zelfs voor de allerbeste klimmers een enorme uitdaging zijn, net als bij internationale wedstrijden. Hiermee sluit de Revolt Boulderhal aan bij topboulderhallen in Europa die dezelfde trainingscondities bieden.

De hal heeft tevens een trainingsruimte met alle faciliteiten die een klimmer nodig heeft om optimaal te trainen.

Breedtesport

De hal stimuleert ook de breedtesport. De hal probeert zoveel mogelijk mensen te interesseren voor het boulderen, gaat schoolprogramma’s ontwikkelen en geeft jeugdtrainingen. Hopelijk ontdekken veel kinderen en jongeren deze leuke, sociale, uitdagende sport waarbij je je hele lichaam traint en waarbij je spelenderwijs sterker wordt, en worden sommigen daarvan de topklimmers van de toekomst.

1  Boulderen

Boulderen is het klimmen van korte routes –  boulders – op wanden van 4,5 meter hoog. Je klimt zonder touw, boven dikke matten, waardoor je veilig kunt klimmen.
Iedere boulderhal heeft routes in allerlei gradaties, van heel gemakkelijk tot zeer moeilijk. Sommige boulderhallen hebben aparte korte kinderboulders met dicht bij elkaar zittende grepen.

Lisa Klem (klimmer) – Foto Vincent Lee fotografie

De boulderwanden kunnen allerlei vormen aannemen, bijvoorbeeld licht of zwaar overhangend, rechtop of iets voorover hellend. Ook de grepen waarlangs de klimmer de top van de boulder moet zien te bereiken, zijn er in allerlei soorten en maten: van kleine, nauwelijks vast te houden pukkeltjes of richeltjes tot flinke uitstekende bulten, bol, langwerpig, met bobbels of randen, waarvan soms niet meteen duidelijk is hoe je die het beste kunt vastpakken.

Don van Laere – foto Ben Vroom

De ene boulder vereist veel kracht, bijvoorbeeld in een zware overhang, een andere een goede balans en evenwichtsgevoel. Soms moeten er spectaculaire sprongen of slingerbewegingen worden gemaakt, of moet de boulderaar met uiterste precisie zijn voeten verplaatsen terwijl hij ieder moment zijn evenwicht kan verliezen.

Het gaat vooral om het ‘toppen’ van boulders, het bereiken van de top. Het kan enorm veel voldoening geven om een moeilijk gewaande boulder te toppen. Dat is een van de leuke en uitdagende aspecten van de sport. Als je beter wordt, kan je steeds moeilijker boulders klimmen. Als het niet lukt, spring of val je naar beneden op de dikke mat onder de wand en probeer je het later nog een keer.

Tiba Vroom topt een finaleboulder bij het NK Boulder 2019 – foto Ben Vroom

Rotsblokken beklimmen

Boulderen is van oorsprong een buitensport. Boulderen is letterlijk: het beklimmen van boulders (Engels voor rotsblokken). Overal in de wereld zijn bouldergebieden. Een van de bekendste is het grote bos van Fontainebleau, zo’n honderd kilometer onder Parijs, waar her en der grote hoeveelheden rotsblokken verspreid liggen. Er zijn daar hele makkelijke en voor kinderen toegankelijke routes en super moeilijke, die zelfs voor de allerbeste boulderaars ter wereld een enorme uitdaging vormen.

Hidde Bakker in Fontainebleau

Ook onder Nederlandse boulderaars is Fontainebleau populair. Het is goed bereikbaar en er zijn daar zoveel routes in alle gradaties dat iedere boulderaar altijd nieuwe boulders heeft om uit te proberen.  

Boulderen is booming

Boulderen wint snel in populariteit. Tien jaar geleden was er nog maar één boulderhal in Nederland, Monk in Eindhoven. Boulderen gebeurde vooral in klimhallen, hoge hallen waarin vooral lange klimroutes zitten en de klimmers zijn gezekerd aan een touw – de boulders zitten daar onderaan de wand en in ‘boulderhokken’, aparte delen van de hal met lage boulderwanden.

Nu zijn er al 25 boulderhallen en een stuk of tien die in 2020 worden geopend. Bijna iedere grotere plaats heeft een boulderhal en steden als Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht hebben er meerdere. Bijna iedere boulderhal loopt goed qua aantal bezoekers; sommigen kunnen de drukte ’s avonds bijna niet aan.

Boulderen is een voor veel mensen toegankelijke, uitdagende, hippe en sociale sport, die je met een groepje kunt doen of in je eentje. Met een groepje probeer je om de beurt wie een boulder kan toppen, of hoe je een bepaalde beweging moet maken om verder te komen in de route. Het is leuk om te zien wie boven kan komen. Het is gebruikelijk om elkaar tips te geven – ook mensen die in hun eentje boulderen doen dat met andere bezoekers. Er is uitdaging, er is competitie (wie topt welke boulder als eerste?), maar je doet het toch vooral met elkaar.

Foto: Vincent Lee fotografie

Na afloop blijf je nog wat drinken in het café van de hal. Voor veel mensen voelt de boulderhal als een tweede huis.

Ondertussen word je sterker en ontwikkel je je lichaam. Je ontwikkelt je spieren in je hele lichaam en krijgt meer route-inzicht, gevoel voor efficiënt bewegen (motorische intelligentie) en doorzettingsvermogen. Dat gebeurt spelenderwijs. Daarom ervaren veel mensen boulderen als een uitdagende, sociale en sportieve vorm van fitness.

2  Boulderen als topsport

Boulderen is in 2020 voor het eerst te zien op de Olympische Spelen. In Tokyo is het een onderdeel van sportklimmen – dat bestaat naast boulderen uit leadklimmen (hoog klimmen aan een touw) en speedklimmen (snel klimmen op een speciale klimwand).
Er is in Tokyo één klassement voor het sportklimmen (combinatie lead/boulderen/speed). In totaal strijden 20 dames en 20 heren om de medailles, met een maximum van twee per land.

Het is Nederlanders niet gelukt om zich te kwalificeren. Dat komt onder andere doordat boulderen bij ons een vrij jonge sport is met nog maar weinig professionele beoefenaars. En doordat er in Nederland bijna geen speedklimwanden zijn (alleen in Leeuwarden en Sittard) en dit onderdeel van de sport hier praktisch niet wordt beoefend.

De meeste Nederlandse klimmers combineren lead en boulderen, internationaal ook de meest voorkomende combinatie. Op de Olympische Spelen van Parijs 2024 worden boulder/lead en speed gescheiden, waardoor een gezamenlijk lead/boulder klassement komt. Dit is voor Nederlandse klimmers gunstiger.

Meer informatie over het verloop van boulderwedstrijden en de puntentelling

Internationale resultaten

De beste Nederlandse klimmer is Jorg Verhoeven (34). Hij heeft jarenlang bij het boulderen en leadklimmen deel uitgemaakt van de internationale top, heeft meerdere World Cups gewonnen en heeft in 2008 het World Cup klassement gewonnen. Voor Nederlandse begrippen is dit een unieke prestatie. Een paar jaar geleden is hij gestopt met wedstrijd­klimmen en heeft hij zich volledig gericht op rotsklimmen. Hij heeft als enige Nederlander een ‘9a’ geklommen, een van de moeilijkste categorieën in het rotsklimmen. Hij heeft in 2014 als een van de eerste klimmers van de wereld The Nose op El Capitan (Yosemite, VS) zonder hulpmiddelen beklommen. Ook heeft hij in 2016 een van de langste en moeilijkste boulders geklommen, The wheel of life in Australië.

Sinds 2019 heeft Nederland in Tim Reuser weer een klimmer die aansluiting heeft gekregen bij de internationale top. Hij behaalde in 2019 halve finale plaatsen bij World Cups boulder en werd 11e bij het WK lead in Hachiochi, Japan. Hij leek kans te maken op plaatsing voor de Olympische Spelen, maar mede door zijn matige speed-resultaten is dit niet gelukt.

Tim Reuser – foto Sytse van Slooten

NKBV en IFSC

De nationale bond waaronder de klimsport valt, is de Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging, NKBV. Deze bond heeft drie takken: bergwandelen, alpinisme en sportklimmen. De NKBV organiseert de landelijke boulder-, lead- en speedwedstrijden, ondersteunt het Nederlands team sportklimmen en zendt klimmers uit naar internationale wedstrijden. Deze worden georganiseerd door de IFSC, de International Federation of Sport Climbing. Zij organiseren over de hele wereld World Cups, het WK en o.a. de Europese jeugdwedstrijden.

Nederlands team sportklimmen

In het Nederlands team sportklimmen (NL team) zitten de meest getalenteerde jeugdklimmers en de internationaal best presterende senior klimmers. In principe hebben alleen zij recht op deelname aan IFSC wedstrijden. Alleen bij sommige nationale wedstrijden kunnen niet-NLteamleden wildcards voor een beperkt aantal World Cups verdienen.

De selectie van het NL team wordt gemaakt door de bondscoaches. De meeste (jeugd)leden van het NL team trainen zelfstandig, vaak met een eigen coach, en trainen daarnaast een of meer keren per week onder leiding van de bondscoaches.

De NKBV beheert zelf geen trainingsfaciliteiten. De teamtrainingen worden gegeven in een aantal vaste klim- en boulderhallen die hun ruimte hiervoor beschikbaar stellen. Zo wordt er bijvoorbeeld iedere maandagmiddag bouldertraining gegeven in boulderhal Delfts Bleau in Delft.

3  Het topsportklimaat

De boulderwereld heeft zich grotendeels lokaal, vanuit de klim- en boulderhallen, en onafhankelijk van de NKBV ontwikkeld. De meeste boulderaars zijn geen lid van de bond. Dit is ook niet nodig om de sport te beoefenen. Je moet wel lid zijn als je aan de landelijke wedstrijden wil meedoen of als je in het NL team zit.

In Nederland zijn alle boulder- en klimhallen particulier eigendom. Doordat de hallen winstgevend moeten zijn, richten zij zich over het algemeen sterk op de breedtesport, op de snel groeiende groep recreatieve boulderaars.

Veel boulderhallen hebben hun eigen klimteam, vooral met jeugd. Hier zetten jonge klimtalenten hun eerste stappen op weg naar de top, getraind en begeleid door lokale coaches die meestal in dienst van de hal zijn. De meest getalenteerde jeugdklimmers maken ook deel uit van het NL Team.

Jonge sport

Boulderen is in Nederland een vrij jonge sport die qua topsport minder ver is ontwikkeld dan in veel andere landen. Er zijn op dit moment een paar senior klimmers die het klimmen als topsport bedrijven en de ambitie hebben om door te groeien naar de internationale top en deelname aan de Olympische Spelen. Daarnaast zijn er enkele tientallen jeugdklimmers met dezelfde ambitie.

Behoefte aan nieuwe stijl boulders

Anno 2019 zijn de faciliteiten om op hoog niveau te trainen nog niet ideaal. Dat ligt onder andere aan de boulders. Topsporters hebben behoefte aan een ander soort boulders dan de meeste recreatieve boulderaars, namelijk boulders die zij bij NK’s, World Cups en WK’s tegenkomen. Dat zijn zeer moeilijke boulders met ‘volumes’ (verplaatsbare wanddelen) en grote grepen waarvan niet meteen duidelijk is waar en hoe je die moet vasthouden en hoe je er doorheen moet bewegen. Soms zijn grote sprongen of slingerbewegingen nodig.

Deze ‘nieuwe stijl boulders’ zijn niet, zoals gebruikelijk, een serie duidelijke greepjes, maar puzzeltjes, boulders die hun geheimen niet meteen prijsgeven.

Tiba Vroom in de Revolt hal – foto Ben Vroom

Het is moeilijk en tijdrovend om zulke nieuwe stijl boulders te bouwen. Ze vereisen veel wandruimte en dure grepen en volumes, waardoor de kosten hoog zijn terwijl maar een paar mensen ze kunnen klimmen. Financieel gezien is het voor boulderhallen gunstiger om hun wanden te vullen met boulders die voor de meeste mensen interessant en haalbaar zijn.

Er zijn wel boulderhallen die hoog niveau nieuwe stijl boulders bouwen, maar het aanbod is vanuit het oogpunt van de topsporter over het algemeen nogal beperkt.

Behoefte aan trainingsfaciliteiten

Daarnaast hebben topsporters behoefte aan apparaten en trainingswanden die speciaal voor klimtraining ontworpen zijn. Hiermee trainen ze bijvoorbeeld vingerkracht, armkracht, sprongkracht, core stability en klimtechniek. De meeste hallen hebben een beperkt aantal van zulke faciliteiten.

Topsport hallen in het buitenland

In veel landen is het boulderen als topsport veel verder ontwikkeld. In die landen kent de sport meer beoefenaren, is het aantal topsporters veel groter en zijn er hallen die optimaal voor klim- en bouldertraining zijn ingericht. Bijvoorbeeld. In Innsbrück staat een groot sportcomplex met een zeer moderne klim- en boulderhal, speciaal voor de topsporters. Van de boulderhal ‘Karma’ in Fontainebleau is een deel alleen voor het Franse team toegankelijk. Studio Bloc in Darmstadt is een commerciële hal die druk bezocht wordt door recreatieve boulderaars en die ook alles biedt wat topboulderaars nodig hebben.

4   De Revolt Boulderhal

De Revolt Boulderhal wil bij deze internationale ontwikkelingen aansluiten, met Studio Bloc als voorbeeld. De grote Revolt hal heeft veel wandruimte met interessante boulders voor beginnende en (ver)gevorderde boulderaars en biedt daarnaast alles wat topsporters nodig hebben om optimaal te kunnen trainen.

Revolt Climbing Team

Jörg Franken is één van de initiatiefnemers van de hal. Hij is de trainer/coach van het Revolt Climbing Team, dat van 2016 – 2019 zijn thuisbasis had in Boulderhal Kunststof in Leiden. Dit team kent enkele zeer getalenteerde (jeugd)klimmers die tot de Nederlandse top behoren en internationaal willen doorbreken, zoals Tiba Vroom en Lisa Klem, resp. eerste en tweede in de Nederlandse Bouldercompetitie 2020. Sommigen teamleden hebben Olympische ambities.

Om met het team op hoog niveau te kunnen trainen, heeft hij, samen met de eigenaren, de Revolt Boulderhal opgezet.

De Revolt wedstrijdwand

De Revolt boulderhal heeft als eerste hal in Nederland een zeer grote wedstrijdwand naar internationale standaarden. Op deze wand worden nieuwe stijl boulders gebouwd die topsporters nodig hebben om te trainen voor internationale wedstrijden. Hier kunnen wedstrijdsimulaties plaats vinden alsof het een NK, Worldcup of WK is. En op 21 maart vindt hier het NK boulder 2020 plaats.

Wanden, volumes en grepen

De wanden zijn gebouwd door T-wall, een bedrijf dat onder andere de wanden van Studio Bloc heeft gebouwd. Het zijn vrij sobere wanden in allerlei vormen, waarop met grote volumes (verplaatsbare houten wanddelen) steeds weer nieuwe vormen worden gecreëerd. De hal heeft een enorme variëteit aan kleine, middelgrote, grote en zeer grote grepen van internationale kwaliteit. Door deze combinatie van wanden, volumes en grepen is er veel vrijheid bij het ontwerpen en bouwen van zeer uitdagende nieuwe stijl boulderroutes in allerlei moeilijkheidsgradaties. Vooral op de wedstrijdwand worden deze mogelijkheden optimaal benut.

Trainingsruimte

De hal heeft een ruim opgezette trainingsruimte met meerdere trainingswanden, campusborden, hangborden, optrek- en squatapparaten, gewichten etc. Dit biedt alles wat een topklimmer nodig heeft voor training van kracht, techniek en lenigheid.

Er komt ook een Lattice board waarop onder meer vingerkracht, klimkracht en uithoudingsvermogen bij klimbewegingen gemeten worden, zodat specifieke sterktes en zwaktes kunnen worden bepaald. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een grote internationale database met trainingsgegevens.

Centrum voor talentontwikkeling

Met de nieuwe mogelijkheden wil de Revolt Boulderhal uitgroeien tot een centrum voor talentontwikkeling. Het Revolt Climbing team wordt uitgebouwd tot een grote jeugdclub met een selectieteam dat aan nationale en internationale wedstrijden gaat meedoen. Er worden op woensdag en zaterdag jeugdtrainingen gegeven. De jeugdtrainers willen gaan samenwerken met scholen om boulderlessen en clinics aan kinderen en jongeren te geven. Er zijn plannen voor wedstrijden van scholenteams en studententeams. Daarnaast gaat de Revolt hal net als andere hallen eigen (jeugd)wedstrijden, regionale en nationale wedstrijden organiseren. En, hopelijk in de nabije toekomst, internationale wedstrijden.

De trainers

Jörg Franken is trainer/coach van het Revolt Climbing team. Met ruim 25 jaar klim- en coachingervaring is hij zeer bekend met de internationale klimwereld. Hij gaat regelmatig met de teamleden trainen in hallen als Studio Bloc en onderhoudt contact met verschillende trainers in Nederland en het buitenland.

Matthijs Abeelen heeft Bewegingswetenschappen gestudeerd, klimt al 25 jaar en schrijft in diverse media over klimtraining. Hij gaat in de Revolt Boulderhal aan de slag met alles wat te maken heeft met het verbeteren van klimtraining voor breedte- en topsport.

Joy Kromhout heeft de opleiding Sport en Bewegen gedaan, specialisatie Buitensport. Zij heeft veel ervaring met het begeleiden van activiteiten en het geven van jeugdtrainingen. Zij organiseert de jeugdtrainingen en geeft zelf training.

Tiba Vroom, lid van het Revolt Climbing team en NL team, klimt en bouldert al jarenlang op hoog niveau. Zij won in 2020 de Nationale bouldercompetitie, werd tot twee maal toe tweede bij zowel de NK Lead als de NK Boulder en is meermalen jeugdkampioen lead en boulder. Zij beschikt over veel ervaring met nationale en internationale wedstrijden.

Next level

Met deze mix van talent, ervaring, enthousiasme en next level faciliteiten hoopt Revolt een nieuwe stap te kunnen zetten in de verdere verbreding, professionalisering en internationalisering van de bouldersport.